E shkuara, përse duhet të mbahet “në sirtar”

Me partnerin ose me miqtë e ngushtë, të gjithë brenda vetes ruajmë sekrete që nuk do të donim t’i merrte vesh njeri. Psikologët tregojnë se çfarë duhet thënë ose jo dhe kur është momenti i duhur, për të shmangur më vonë problemet e mëdha që mund të hasim rrugës. Ata mbrojnë me forcë idenë se jo të gjitha gjërat mund të tregohen, jo vetëm me partnerin, por edhe me miqtë e ngushtë. Nëse janë vërtet sekrete që kanë peshë shumë të madhe, ato duhet të ruhen brenda vetes. Ndonjëherë, edhe mikja më e mirë pa dashje mund t’ju shkaktojë një problem të madh. Sipas ekspertëve të sjelljes, sot nuk i duhet thënë askujt “do t’ju tregoj diçka, por mos ia tregoni njeriu”. Kjo shprehje nuk duhet të ekzistojë më. Sipas sondazheve të bëra në këtë fushë, rreth 85 për qind e atyre që u ishte kërkuar të mos tregonin asgjë në lidhje me një sekret të caktuar, nuk e kishin mbajtur premtimin dhe ia kishin treguar të paktën një personi. Për këtë arsye ata këshillojnë që mos të thuhet kurrë ajo që mund të prishë punë. Çështjet e lidhjeve në të kaluarën, abortit, drogës apo sjelljes jo korrekte janë ato që duhet të ruhen me fanatizëm.
Shpesh ndershmëria është politika më e mirë që mund të ndiqni. Me këtë gjë jemi mësuar që të vegjël, por të gjithë ata që kanë pasur një lidhje të gjatë, e dinë që disa gjëra duhet t’i mbajnë vetëm për vete. “Qëkur ne martohemi e deri më tani, vazhdojmë të ruajmë privatësinë tonë”, tregon psikologia Victoria Ronnes. Të mbash një pjesë të vogël për vete, mund ta ndezë lidhjen. Nëse ai do të dinte gjithçka për jetën tënde, atëherë çfarë do të ngelej për të zbuluar në të ardhmen. Disa çifte besojnë se mos të treguarit e disa gjërave në aspekteve të ndryshme, ndikon që martesa të mos funksionojë mirë. “Gjatë dhjetëvjeçarit të parë të martesës sonë, unë dhe bashkëshorti im ziheshim për çdo gjë të re që blija, duke filluar që nga qeset e plehrave e deri te palltoja, duke qenë se ai është shumë dorështrënguar, tregon Ronnes. Më në fund e zgjidha këtë gjë. Nëse ai nuk shikonte llogarinë, ai nuk mendonte rreth saj. Kështu që kur bëj pazarin, përdor paratë në dorë. Nëse dëshiroj të blej një palë xhinse të bukura që kam parë në dyqan, ai nuk duhet ta dijë se sa kushtojnë ato. Tani secili prej nesh është më i lumtur”. Kjo lloj politike “mos pyet, mos trego” ndihmon për të stabilizuar një lidhje, tregojnë psikologët, por konsideroni këtë gjë: “Disa çifte kanë arritur në të tilla konkluzione: nuk i bëjnë llogaritë e njëri-tjetrit dhe lidhja e tyre zgjat shumë vjet”, tregon ajo. Kështu që sigurohuni që ju dhe partneri të jeni në të njëjtin nivel. Për sa kohë e keni seriozisht me dikë, uluni dhe pyeteni: A ka ndonjë gjë që do të dish prej meje, të cilën ndoshta kam harruar të ta them? Është mirë që t’i qartësoni gjërat që në fillim. Ato gjëra që ai dëshiron të dijë, ia thoni pa u menduar gjatë, sepse nëse gjërat nuk tregohen në kohën e duhur, mund të shkaktojnë pasoja negative në të ardhmen. “Personi që keni në krah ka nevojë që ju t’i siguroni se i besoni atij gjithçka, madje edhe sekretet tuaja më të mëdha”, këshillon eksperti Harville Hendrix.
Ja disa nga shembujt që ai tregon në librin e tij. Një grua e gjeti veten në një moment krize disa muaj më parë, në lidhje me bashkëshortin e saj. “Kur filluam të dilnim, ai ma bëri të qartë se ishte kundër abortit”, thotë ajo. “Edhe tani jam pro kësaj zgjedhjeje. Jam rritur në një familje konservatore, ndaj i respektoj mendimet e tij. Por isha e shqetësuar për t’i thënë atij se kisha bërë një abort kur isha në kolegj. Nuk doja ta gënjeja dhe i thashë ç’kishte ndodhur”. Kur u siguruan se lidhja e tyre po shkonte drejt martesës, ai e pyeti vajzën nëse ajo kishte bërë më parë ndonjë abort. “I tregova të vërtetën dhe ai nuk u trishtua për këtë, por e pranoi si pjesë të ekzistencës sime dhe kështu ne nuk folëm asnjëherë më për atë çështje”, tregon ajo. “Bëra shumë mirë që ia thashë këtë gjë, sepse në spital më pyetën nëse kisha qenë shtatzënë më parë. Do të ishte e tmerrshme nëse ai do ta zbulonte sekretin në atë lloj mënyre”. Për sa u përket kujtimeve të së shkuarës, mendoni mirë se çfarë do të tregoni. Nga ana tjetër, në qoftë se ka ndodhur diçka shumë e sikletshme në të shkuarën tuaj dhe tani nuk ka asnjë lloj lidhje me të tashmen, bëni mirë që ta mbani gojën mbyllur. “Gruaja im punon në një kompani biznesi dhe është e sinqertë për gjithçka, tregon Edi. Nuk i kam treguar se pija ndonjëherë drogë në universitet, pasi është diçka që unë nuk do ta bëj më asnjëherë, sepse nuk më pëlqen. Ajo nuk më pyeti asnjëherë për këtë dhe unë nuk i tregova më asgjë. Miqtë e mi më të afërt nga mund të dilte sekreti nuk jetojnë me mua dhe ndoshta nuk më mbajnë më mend, kështu që nuk kisha asnjë arsye pse duhet t’ia tregoja asaj”. Ka edhe çifte që vendosin t’i tregojnë njëri-tjetrit gjithçka për të kaluarën e tyre dashurore. Të tregosh të vërtetat mbi të shkuarën seksuale, është diçka që ia vlen, por Ronnes paralajmëron se kjo gjë duhet bërë me shumë kujdes.
“Ju nuk duhet të thoni numrin e saktë të të dashurve që keni pasur, apo detaje të pafundme rreth asaj që ju keni bërë me ta, as me të dashurit dhe as me miqtë e ngushtë, thotë ajo. Nuk është mirë t’ia mbushni partnerit tuaj kokën me gjëra që nuk ekzistojnë më”. Shpeshherë sekretet mund t’ju tronditin, t’ju lënë pa fjalë dhe për momentin mund t’ju duket sikur personi në fjalë ju ka zhgënjyer ose ju ka prerë në besë. Nga ana tjetër, një rol të rëndësishëm luan edhe ruajtja e sekreteve në punë. Duke qenë se kalojmë pjesën më të madhe të kohës në punë, pra ndajmë një sasi të madhe të kohës me kolegët, rreziku më i madh qëndron në vendin e punës. Disa prej nesh e kanë të vështirë që të bëjnë dallimin mes biznesit dhe miqësisë dhe kjo i çon në situata shpesh të komplikuara dhe pa rrugëdalje. Duhet pasur gjithmonë parasysh se ka një ambient shoqëror, një ambient pune dhe një ambient miqsh. Nëse nuk arrijmë që të bëjmë dallimin dhe të flasim gjërat e gabuara në ambientet e gabuara, atëherë do të përballemi me probleme. Shumë persona nuk e kuptojnë se ato që nxjerrin nga goja në vendin e punës, kanë një ndikim shumë të madh në imazhin e tyre profesional, prandaj duhet të matemi mirë.

Të sëmurë prej seksit

Çfarë është varësia ndaj seksit? Një sëmundje apo një mani normale. Ja se kur për shkencën, fiksimi për seksin përbën shqetësim
Për grekët e vjetër ishte porneia, një dëshirë e shfrenuar për kënaqësi, që Platoni te “Fedon” e cilësoi si “çmenduria e trupit”. Për latinët ishte luxuria, shqetësimi i rregullit. Me krishterimin u bë vesi i tretë më i madh dhe në shekullin e tetëmbëdhjetë një devijim seksual. Por nga maji i vitit 2013, me publikimin e DSMV, biblës së psikiatërve, shqetësimi që lidhet me varësinë ndaj seksit do të konsiderohet si një sëmundje mendore.

Kultura

Çfarë e ka transformuar një çrregullim të zakoneve në sëmundje? Ka kritere objektive që caktojnë kufij mes dëshirës seksuale normale dhe simptomave të një sëmundjeje? Do të mjaftonte ndonjë ilaç për ta rregulluar këtë gjendje? Modifikimi i vazhdueshëm i pikëpamjes tregon influencën e kulturës në fiksimin e kufijve mes normalitetit dhe sëmundjes. “Në fushën seksuale, influenca ndikon shumë: mjafton të mendosh për mbështetjen e meshkujve për Kazanovën dhe urrejtjen për meshkujt e dobët”, shpjegon Simonetta Fava, seksologe dhe psikoterapiste. “Ndërkaq, është e vërtetë që seksualiteti ka një bazë biologjike, por ndryshe nga ajo sa mendohet kërkon një repertor sjelljesh automatike që nga joshja te penetrimi. Kush nuk i kupton shkon te seksologu”.

Fëmijëria

Për më tepër, kultura sociale dhe familjare mund të stimulojë ose shtypë seksualitetin. “Sot për shembull dëshira seksuale stimulohet në mënyrë të qartë që pas moshës dhjetë vjeç, kur fëmija përballet me gjërat që duhet t’i mësojë në pubertet apo adoleshencë”, vazhdon Fava. “Programe dhe publicitete të përshtatshme për adoleshentët i bëjnë interesante dhe të tretshme sjelljet e papërshtatshme ndaj fëmijëve deri 10 apo 11 vjeç”. Sigurisht, jo të gjithë do të dëmtohen, por më të predispozuarit nga pikëpamja biologjike mund të dëmtohen.

Diagnoza

Prej 15 vjetësh një grup kërkuesish, mes të cilëve dhe psikiatria e Harvardit, Martin Kafka, inkuadron “ekseset” në diagnozën e shqetësimeve nga hiperseksualiteti. Të tjerë psikiatër nuk janë dakord, por “task force” që merret me këtë temë drejtohet pikërisht nga Kafka. “Të përcaktosh abuzimin e ushqimit apo seksit nuk është e lehtë si për shembull të caktosh abuzimet me kokainën”, thotë Fabrizio Schifano, psikiatër i çështjeve të varësisë. “Kokaina të bën keq dhe shumë pak e konsumojnë. Ushqimi dhe seksi u intereson të gjithëve dhe në këto sjellje ka një ndryshueshmëri të madhe të lidhur me moshën me kulturën dhe kushtet”. Për shembull dy vakte të bollshme çdo ditë, të tepërta për një nëpunës, janë të mjaftueshme për një punëtore ndërtimi. As në fushën seksuale nuk mund të flasësh për abuzime. Jo rastësisht, studimet epidemiologjike numërojnë numrin e orgazmave të popullsisë 30-vjeçare: një në tetë meshkuj dhe një në 12 femra kanë 5 orgazma në javë për periudha të vazhdueshme prej 6 muajve me pak fjalë të gjithë të varur pas seksit? Nuk është e thënë: kush ka një raport të mirë në çift, apo një partner të ri është normale që të ketë shumë raporte. As një tradhti bashkëshortore nuk është provë për hiperseksualitetin. Është ndryshe kur vëmendja për seksin bëhet fiksim, nuk mund të kontrollohet vetja dhe edhe pse shqetësohesh për pasojat, nuk kurohesh. Te pasojat mund të përmendim, tradhtinë e vazhdueshme, prishjen e imazhit, materialet pornografike në kompjuter, mbi shëndetin me sëmundje seksualisht të transmetueshme.

Dëmet

Pamundësia për impulset e pakontrolluara seksuale ka tre interpretime: mund të bëhet fjalë për një shqetësim të kontrollit të impulsit apo të një shqetësimi obsesiv-kompulsiv apo të një sjelljeje që lidhet me varësinë. Dhënia e tepruar ndaj seksit është një patologji si shumë të tjera, me rrënjët e ngulura thellë në fëmijëri. Bëhet fjalë për sjellje që ta nxjerrin jetën jashtë kontrollit dhe ta fusin nëpër hulli të paimagjinueshme. Varësia ndaj seksit nuk karakterizohet vetëm nga dobësia e marrjes së vendimit të duhur kur je përballë një tundimi apo një joshjeje, por ka të bëjë edhe me sjelljen seksuale në tërësi. Ka shumë lloje varësish seksuale, që variojnë nga ata që janë shumë të dhënë pas seksit, e deri tek ata që nuk e çojnë nëpër mend marrëdhënien apo kontaktin fizik me një qenie tjetër, mashkull apo femër nuk ka rëndësi. Ka edhe nga ata që nuk kryejnë marrëdhënie dot me partnerin e tyre, edhe pse mund ta dashurojnë, e ndërkohë ëndërrojnë gjatë gjithë kohës të tjerë. Në këto fusha nuk ka kërkime shkencore të mirëfillta dhe si pasojë statistikat e sakta mungojnë dhe pikat e referencës nuk janë të shumta, sepse deri pak kohë më parë kjo është konsideruar si një çështje tabu e mbi të gjitha si një çështje që nuk ka nevojë për marrjen e masave. Është parë thjesht në kuadrin e një vesi e jo të një patologjie të mirëfilltë, që si çdo patologji ka nevojë për kurën e duhur për t’u shëruar. Por, pavarësisht mungesës së statistikave të plota, pjesa më e madhe e mjekëve dhe psikologëve që janë marrë me kërkime në këtë fushë janë të mendimit se 90% e personave që kanë krijuar varësi seksuale janë meshkuj dhe vetëm 10% janë femra. Nuk dihet ende pseja e një statistike të tillë, por ndoshta kjo mund të shpjegohet edhe me lirinë që meshkujt kanë pasur dhe kanë tradicionalisht për të bërë disa gjëra dhe për të mos u stigmatizuar e paragjykuar, ndryshe nga sa ndodh me femrat.